Rezerwa na odprawy emerytalne
Obowiązek tworzenia rezerw na świadczenia pracownicze (m.in. odprawy emerytalne, odprawy rentowe, odprawy pośmiertne, nagrody jubileuszowe) w Polsce wynika z ustawy o rachunkowości (dalej uor). Art. 39 wyżej wymienionej ustawy wprowadza na jednostki konieczność dokonywania biernych rozliczeń międzyokresowych kosztów na przyszłe świadczenia na rzecz pracowników. W myśl art. 39 ust. 2a rezerwy na zobowiązania pracownicze należy wykazać w bilansie jako rezerwy na zobowiązania.

Rezerwy na świadczenia emerytalne jako pozycja bilansowa
W zależności od rodzaju jednostki rezerwy na świadczenia emerytalne mogą być wykazane w różnych pozycjach bilansowych:
- dla jednostek innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji rezerwy na świadczenia pracownicze jest to pozycja B.I.2 : „Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne”
- dla banków rezerwy na świadczenia pracownicze - pozycja X.2: „Pozostałe rezerwy”
- dla zakładów ubezpieczeń i zakładów reasekuracji rezerwy na świadczenia pracownicze -pozycja F.I: „Rezerwy na świadczenia emerytalne oraz inne obowiązkowe świadczenia pracowników”.
Dodatkowo w jednostkach innych niż banki, zakłady ubezpieczeń i zakłady reasekuracji rezerwy na świadczenia pracownicze należy też podzielić na długoterminowe i krótkoterminowe (zgodnie z uor zobowiązania krótkoterminowe to takie, które są wymagalne w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego).

Generalnie można powiedzieć, że ustawa o rachunkowości poza art. 39 oraz ogólnymi zasadami rachunkowości (m.in. zasada współmierności przychodów i kosztów oraz zasada memoriałowa), które należy przestrzegać w tym zakresie nie zawiera więcej szczegółowych wytycznych w zakresie metodologii oraz reguł tworzenia rezerw na świadczenia pracownicze. Artykuł 10 ust. 3 uor wskazuje jednak, aby w sprawach nieuregulowanych przepisami Ustawy, stosować krajowe standardy rachunkowości:

„W sprawach nieuregulowanych przepisami ustawy, przyjmując zasadę (politykę) rachunkowości, jednostki mogą stosować krajowe standardy rachunkowości wydane przez Komitet Standardów Rachunkowości. W przypadku braku odpowiedniego standardu krajowego, jednostki, inne niż wymienione w art.2 ust.3, mogą stosować MSR.”.

Komitet Standardów Rachunkowości uchwałą nr 7/08 14 października 2008 r. wydał KSR nr 6 „Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe”(dalej KSR 6). Standard ten zawiera szereg wytycznych w zakresie rezerw na świadczenia pracownicze, choć nie omawia ich tak szczegółowo, jak Międzynarodowy Standard Rachunkowości nr 19 „Świadczenia pracownicze” (dalej MSR 19).
Punkt 4.7 KSR 6 informuje jednak, że przy wycenie świadczeń emerytalnych i podobnych można kierować się postanowieniami MSR 19 Świadczenia pracownicze.
W punkcie tym wydane jest także zalecenie stosowania metody aktuarialnej do szacowania rezerw na świadczenia pracownicze oraz wskazanie, że wycena rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze, powinna zostać przeprowadzona zgodnie z metodologią aktuarialną, korzystając z pomocy aktuariusza, albowiem ustalenie kwot tych rezerw oparte jest na szeregu założeń, zarówno co do warunków makroekonomicznych, jak i założeń dotyczących rotacji pracowników, ryzyka śmierci i innych.
Szczegółowy opis metody aktuarialnej szacowania rezerw na świadczenia pracownicze prezentuje tylko MSR 19. Standard ten wymaga stosowania metody tzw. prognozowanych uprawnień jednostkowych (ang. Projected Unit Credit), której ideą jest przypisanie do każdego okresu stażu - odpowiedniej części przyszłego świadczenia. W ten sposób każdy kolejny okres stażu powoduje powstanie kolejnej jednostki uprawnienia do świadczenia. Metoda ta wymaga przyjęcia szeregu założeń aktuarialnych (w tym założeń demograficznych i finansowych), które mają wpływ na prawdopodobieństwo wypłaty świadczenia, wysokość świadczenia i uwzględniają wartość pieniądza w czasie. Założeniami takimi są m.in. prawdopodobieństwo śmierci, prawdopodobieństwo przejścia na rentę inwalidzką, rotacja, wzrost wynagrodzeń, stopa dyskontowa. Standard wymaga stosowania bezstronnych i wzajemnie dopasowanych (spójnych) założeń aktuarialnych dotyczących zmiennych demograficznych oraz zmiennych finansowych. Założenia finansowe powinny być oparte na rynkowych oczekiwaniach na dzień bilansowy, dotyczących okresu, w którym ma nastąpić wywiązanie się z istniejących zobowiązań.

Wysokość świadczeń pracowniczych w różnych jednostkach może podlegać różnym regułom. Obowiązek ich wypłaty wynika z Kodeksu Pracy lub innych ustaw. Zgodnie z zapisami Kodeksu Pracy pracownikom przysługują następujące świadczenia pracownicze:
- odprawa emerytalna – w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia – art.921
- odprawa rentowa – w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia – art.921
- odprawa pośmiertna – w wysokości jednomiesięcznego, trzymiesięcznego lub sześciomiesięcznego wynagrodzenia – w zależności od stażu pracy u pracodawcy – art.93.

Niektóre jednostki (np. publiczne zakłady opieki zdrowotnej, uczelnie publiczne, jednostki samorządowe) mogą mieć jednak zagwarantowane wyższe wysokości świadczeń, niż określone w Kodeksie Pracy. Gwarancje te określone są w innych ogólnych przepisach prawa, np. ustawach. Dodatkowo jednostki te mogą mieć zapewnione także nagrody jubileuszowe, czyli świadczenia nie wymagane przez Kodeks Pracy.
Ponadto, w niektórych jednostkach, mogą występować dodatkowe wiążące pracodawcę uregulowania np. regulaminy wynagradzania, porozumienia z pracownikami, zbiorowe układy pracy, które przewidują większą wysokość świadczeń pracowniczych, niż wynikająca z ogólnych przepisów prawa (w tym Kodeksu Pracy) i wprowadzają system innych świadczeń pracowniczych (np. nagród jubileuszowych), które nie są wymagane przez ogólne przepisy prawa.

Naturalnie może powstać pytanie, czy każda jednostka bezwzględnie powinna tworzyć rezerwy na świadczenia pracownicze. Zgodnie z zasadami rachunkowości: memoriałową oraz współmierności przychodów i kosztów odpowiedź powinna brzmieć: tak. Jednostka ma bowiem obowiązek pokazać, że oprócz bieżących kosztów wynagrodzeń, zobowiązuje się do wypłaty w przyszłości dodatkowych kwot i kwoty takie systematycznie rezerwuje. Niespełnienie tego warunku powoduje, że prezentowane sprawozdanie finansowe można uznać za nierzetelne i niespełniające wymogów zasad rachunkowości.
Argumentem usprawiedliwiającym jednak nietworzenie rezerwy z tego tytułu jest jej nieistotna wartość (zasada istotności), która może występować w przypadku jednostek o niedużym zatrudnieniu, które posiadają młodych stażem pracowników i dodatkowo posiadają minimalne regulacje, określone przez ogólne przepisy prawa, w zakresie wysokości świadczeń pracowniczych.





 
     
   
 
licznik odwiedzin - 739095        | mapa strony | © 2009-2011 Utworzono w systemie darmowe strony TopCMS